Kesilme Seviyesi A–F Nedir? Hangi İşe Hangi Seviye Seçilir?

Kısa cevap: EN 388 kodunun beşinci karakterindeki A–F harfi, eldivenin düz bir bıçakla tek geçişte kesilmeye karşı direncini gösterir. A en düşük (en az 2 N), F en yüksek (en az 30 N) seviyedir. Hafif montajda A–B, genel parça elleçlemede B–C, sac metal ve keskin kenarda C–D, cam ve hurda gibi ağır kesilme risklerinde D ve üzeri iyi bir başlangıç noktasıdır. Kesin seviyeyi işyerinizin risk değerlendirmesi belirler.

Bu yazı güncel EN 388:2016+A1:2018 sürümüne göre hazırlandı. Kodun tamamını karakter karakter okumak için EN 388 Standardı Nedir? yazımıza bakabilirsiniz. Burada yalnızca kesilme harfine ve seviye seçimine odaklanıyoruz.

A–F Harfi Neyi Ölçer?

Harf, EN ISO 13997 standardındaki TDM (tomodinamometre) testinin sonucudur. Test şöyle yapılır:

• Düz bir bıçak, eldiven malzemesi üzerinde 20 mm boyunca çekilir.
• Her kesimde yeni bir bıçak kullanılır. Böylece bıçağın körelmesi sonucu etkilemez.
• Farklı yüklerle birkaç kesim yapılır. Malzemeyi 20 mm'de kesip geçmek için gereken kuvvet hesaplanır.
• Sonuç Newton (N) cinsinden verilir ve bir harfe çevrilir.

Bu test, iş kazalarında sık görülen durumu taklit eder: keskin bir kenara tek seferde, baskıyla temas. Bu yüzden yüksek kesilme riskinde referans değer bu harftir.

Kesilme Seviyeleri Tablosu

Harf	En düşük kesme kuvveti	Genel başlangıç noktası (örnek işler)
A	2 N	Hafif montaj, lojistik, kuru parça toplama
B	5 N	Genel montaj, küçük metal parça elleçleme
C	10 N	Otomotiv montajı, çapaklı parça, orta düzey kesilme riski
D	15 N	Sac metal elleçleme, pres hattı, keskin kenarlı parça
E	22 N	Ağır sac, cam elleçleme, metal geri dönüşüm
F	30 N	Cam ve levha kesimi, hurda ayrıştırma, çok keskin kenar

Kuvvet değerleri standarttaki eşiklerdir. Üçüncü sütun ise standardın parçası değildir; sahada sık kullanılan bir başlangıç noktasıdır. Aynı iş farklı işyerlerinde farklı risk taşıyabilir. Örneğin sac kalınlığı, kenarın çapaklı olup olmadığı ve parçanın ağırlığı gereken seviyeyi değiştirir.

Coup Rakamı mı, Harf mi?

EN 388 kodunun ikinci hanesi de bir kesilme değeridir. Ama bu değer farklı bir testten, dönen dairesel bıçakla yapılan Coup testinden gelir ve 1–5 arası rakamla gösterilir. İki değer arasındaki farkı bilmek, yanlış eldiven almayı önler.

Körelme kuralı ve X işareti

Cam elyafı, çelik tel veya UHMWPE gibi yüksek performanslı lifler Coup bıçağını köreltebilir. Standart bunu bir kontrol adımıyla ölçer: referans malzemedeki devir sayısı test sırasında üç kat veya daha fazla artarsa, Coup testi o malzeme için uygun sayılmaz. Bu durumda ikinci haneye X yazılır ve TDM testi referans olur.

Ayrıca 2016 sürümünde Coup testi en fazla 60 devirde durdurulur. Bu nedenle bugün piyasadaki eldivenlerde Coup 5 neredeyse görülmez; yüksek kesilme direnci harfle gösterilir.

İki değer birbirine çevrilemez

Coup ve TDM sonuçları arasında korelasyon yoktur. Coup 4 olan bir eldivenin C mi, D mi olduğu tahmin edilemez. Her iki test de yapılmışsa, kullanım talimatında düz bıçak (TDM) testinin referans sonuç olduğu belirtilmelidir.

Eski EN 388:2003 belgeleri

TDM testi ve A–F harfleri standarda 2016 sürümüyle eklendi. 2003 sürümünde kesilme yalnızca Coup testiyle, 1–5 arası değerlendiriliyordu. Bu yüzden eski bir belgede gördüğünüz "kesilme 5", bugünkü bir harfle karşılaştırılamaz. Tedarikçiden güncel sürüme göre düzenlenmiş belge isteyin.

Seviye Yükseldikçe Ne Değişir?

Kesilme direnci arttıkça astarda daha fazla yüksek performanslı lif kullanılır. Bu çoğu modelde eldivenin daha kalın, daha sert ve daha az hassas olması demektir. Sonuç olarak iki risk dengelenmelidir:

• Düşük seviye: Keskin kenarda yetersiz koruma.
• Gereğinden yüksek seviye: El becerisi düşer, çalışan küçük parçayı tutmak için eldiveni çıkarır.

Kavrama da kesilme korumasının bir parçasıdır. Yağlı bir parça elden kayarsa kesilme riski artar. Yağlı ve ıslak işlerde kaplama tipine en az harf kadar dikkat edin.

ANSI A1–A9 ile Karıştırmayın

İthal ürünlerde ABD standardı ANSI/ISEA 105 işaretini de görebilirsiniz. Bu standart benzer prensipte bir tek geçiş testi kullanır, ama sonucu gram cinsinden verir ve A1–A9 ölçeğini kullanır. Eşikler EN 388'den farklıdır. Bu yüzden "A4" ile "D" aynı şey değildir. Türkiye'de KKD belgelendirmesinde referans EN 388 işaretidir.

Sık Yapılan Hatalar

"Kesilme 4 yazıyor, yeterince yüksek."
İkinci hanedeki 4, Coup sonucudur. Yüksek kesilme riskinde bakmanız gereken değer beşinci karakterdeki harftir. Harf yoksa eldiven TDM ile değerlendirilmemiştir.

"X var, demek ki kesilme koruması yok."
İkinci hanedeki X çoğunlukla malzemenin bıçağı körelttiğini gösterir. Bu durumda harfe bakın.

"Herkese F alalım, garanti olsun."
Gereğinden yüksek seviye el becerisini düşürebilir. Çalışan eldiveni çıkarırsa koruma kalmaz. Seviyeyi işe göre seçin.

"F seviyesi eldiven kesilmez."
Hiçbir eldiven kesilmez değildir. Harf, belirli test koşullarındaki direnci gösterir. Testteki kuvvetten yüksek bir baskıda eldiven kesilebilir.

"Kesilme dirençli eldiven delinmeye de dayanır."
Kesilme ve delinme ayrı testlerdir. Delinme değeri kodun dördüncü hanesindedir. İğne gibi ince uçlu cisimlere karşı koruma ise bu testle doğrulanmaz.

"Bütün bölümlere tek model yeter."
Montaj hattı ile sac kesim alanı aynı riski taşımaz. Bölüm bazında seviye belirlemek hem güvenliği hem maliyeti iyileştirir.

Satın Alma Kontrol Listesi

1. Her iş için kesilme riskini risk değerlendirmesinden çıkarın: kenar keskinliği, parça ağırlığı, temas sıklığı.
2. EN 388 kodunun beşinci karakterinde harf olup olmadığını kontrol edin.
3. İkinci hanede X varsa değerlendirmeyi yalnızca harfe göre yapın.
4. Belgenin EN 388:2016+A1:2018 sürümüne göre düzenlendiğini doğrulayın.
5. Yağlı veya ıslak işlerde kaplama tipini ve kavramayı ayrıca değerlendirin.
6. Delinme veya darbe riski varsa dördüncü haneye ve P işaretine bakın.
7. Seçtiğiniz seviyede numune alıp el becerisini sahada deneyin.
8. CE işaretini, AB uygunluk beyanını ve üretici veri sayfasını isteyin.

360 Koruma'da Kesilme Dirençli Eldivenler

Gerekli seviyeyi belirledikten sonra kesilme dirençli iş eldivenlerini kesilme seviyesi filtresiyle inceleyebilirsiniz. Diğer seçenekler için:

• Tüm modeller: iş eldiveni kategorisi
• Kesilme riskinin düşük, el becerisinin öncelikli olduğu işler: montaj eldivenleri
• Yağlı ve ıslak ortamlar: yağa ve suya dayanıklı iş eldivenleri

Harfi okumak için iki örnek:

• ATG MaxiFlex Cut 34-8743: EN 388 kodu 4331B. TDM kesilmede B (en az 5 N), aşınmada 4. Avuç içi nitril kaplıdır. Orta altı kesilme riski olan genel montaj işleri için değerlendirilebilir.
• ATG MaxiCut Ultra 44-3745: EN 388 kodu 4442C. TDM kesilmede C (en az 10 N); aşınma, Coup ve yırtılmada 4, delinmede 2. Orta düzey kesilme riski olan parça elleçleme işleri için değerlendirilebilir.

Eldiven seçiminin genel adımları için İş Eldiveni Nasıl Seçilir? rehberimize de göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

EN 388'de A, B, C, D, E, F harfleri ne anlama gelir?

Bu harfler EN ISO 13997 (TDM) testine göre kesilme direncini gösterir ve EN 388 kodunun beşinci karakterinde yer alır. Malzemeyi kesip geçmek için gereken en düşük kuvvet A için 2 N, B için 5 N, C için 10 N, D için 15 N, E için 22 N, F için 30 N'dir.

Hangi kesilme seviyesi hangi iş için uygundur?

Genel bir başlangıç noktası olarak hafif montaj ve lojistik işlerinde A–B, genel metal ve parça elleçlemede B–C, sac metal ve keskin kenarlı parçalarda C–D, cam, hurda ve ağır sac işlerinde D ve üzeri değerlendirilir. Gerekli seviyeyi işyerinin risk değerlendirmesi belirler.

EN 388 kodunda ikinci hanede X varsa eldiven kötü mü?

Hayır. Malzeme Coup testinde bıçağı köreltiyorsa Coup sonucu geçerli sayılmaz, ikinci haneye X yazılır ve TDM testi referans alınır. Bu durumda kesilme direncini beşinci karakterdeki harf gösterir.

Coup seviyesi ile TDM harfi arasında karşılık var mı?

Yoktur. İki test farklı yöntemlerle ölçer ve sonuçları arasında korelasyon bulunmaz. Örneğin Coup 4 olan bir eldivenin hangi harfe denk geldiği tahmin edilemez; harf ayrıca test edilmiş olmalıdır.

EN 388:2003'e göre belgelenmiş eldivende harf neden yok?

TDM testi ve A–F harfleri standarda 2016 sürümüyle eklendi. 2003 sürümünde kesilme yalnızca Coup testiyle 1–5 arasında değerlendiriliyordu. Bu yüzden eski belgedeki kesilme rakamı yeni harflerle karşılaştırılamaz; güncel EN 388:2016+A1:2018 belgesini isteyin.

F seviyesi eldiven kesilmez mi?

Hayır. F, laboratuvar koşullarında 20 mm kesme için en az 30 N kuvvet gerektiğini gösterir. Daha yüksek kuvvet, farklı bıçak veya farklı temas biçiminde eldiven kesilebilir. Hiçbir eldiven tam koruma sağlamaz.

ANSI A4 ile EN 388 D aynı şey mi?

Aynı değildir. ANSI/ISEA 105 benzer prensipte bir testle gram cinsinden ölçer ve A1–A9 ölçeğini kullanır; EN 388 ise Newton cinsinden A–F harfleri verir. İki ölçeğin eşikleri farklıdır. Türkiye'de referans EN 388 işaretidir.

Sonuç

Kesilme seviyesini seçerken üç kuralı hatırlayın: yüksek kesilme riskinde harfe bakın, X bir eksiklik değildir ve en yüksek seviye her zaman en doğru seviye değildir. A–F tablosu iyi bir başlangıç noktasıdır, ama nihai karar işyerinizin risk değerlendirmesine aittir.

Toplu alım veya şartname hazırlığında hangi seviyenin size uyduğundan emin değilseniz, WhatsApp destek hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.