Sepet
0
EN 388 Nedir?
EN 388, mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin performansını değerlendiren Avrupa standardıdır. Güncel sürümü EN 388:2016+A1:2018'dir.
Standart, eldiveni altı ayrı test üzerinden değerlendirir ve sonuçları sabit bir sırada, tek bir kod dizisi halinde sunar:
| Sıra | Test | Skala |
|---|---|---|
| 1 | Aşınma direnci | 1–4 |
| 2 | Kesilme direnci (Coup testi) | 1–5 |
| 3 | Yırtılma direnci | 1–4 |
| 4 | Delinme direnci | 1–4 |
| 5 | Kesilme direnci (TDM / ISO 13997) | A–F |
| 6 | Darbe koruması (isteğe bağlı) | P |
Sıra asla değişmez. Bu nedenle koddaki her karakterin hangi testi temsil ettiği, konumundan anlaşılır.
X işareti "test edilmedi veya uygulanamadı" anlamına gelir. Aşağıda göreceğiniz gibi, X çoğu zaman bir eksiklik değil, teknik bir zorunluluktur.
EN 388 Neyi Kapsar, Neyi Kapsamaz?
Standart yalnızca mekanik riskleri ölçer: sürtünme, kesilme, yırtılma, delinme ve darbe. Bunun dışında kalan her şey ayrı standartların konusudur.
| Risk Türü | İlgili Standart |
|---|---|
| Mekanik riskler | EN 388 |
| Genel gereklilikler (beden, zararlı madde, kullanım bilgisi) | EN ISO 21420 |
| Kimyasal ve mikroorganizma riskleri | EN ISO 374 |
| Isı ve alev riskleri | EN 407 |
| Soğuk riskleri | EN 511 |
| Kaynak işleri | EN 12477 |
Bu ayrım pratikte önemlidir: EN 388 kodu yüksek olan bir eldiven, kimyasal temasa karşı hiçbir doğrulanmış koruma sunmuyor olabilir. Kimyasal dayanım gerekiyorsa EN ISO 374 işaretini ayrıca aramanız gerekir.
Altı Testin Her Biri Ne Ölçüyor?
1. Aşınma Direnci (1–4)
Eldiven malzemesi belirli bir baskı altında zımpara ile aşındırılır. Malzemede delik açılana kadar geçen devir sayısı ölçülür.
Bu değer, eldivenin ne kadar dayanacağını — yani kullanım maliyetinizi — doğrudan etkiler. Aşınma direnci düşük bir eldiven, kesilme koruması yüksek olsa bile sık sık değiştirilmek zorunda kalır.
2. Kesilme Direnci — Coup Testi (1–5)
Dairesel dönen bir bıçak, sabit bir kuvvet altında malzeme üzerinde ileri geri hareket eder. Malzeme kesilene kadar geçen devir sayısı, referans malzemeyle karşılaştırılarak bir indeks değerine çevrilir.
Bu, standardın eski testidir ve hafif ile orta düzey kesilme riskleri için anlamlı sonuç verir.
3. Yırtılma Direnci (1–4)
Malzemeye önce bir kesik atılır, ardından bu kesiği yırtmak için gereken kuvvet (Newton) ölçülür.
Kancalı, çentikli veya sıkışma riski olan işlerde önemlidir. Yırtılan bir eldiven aniden koruma dışı kalır.
4. Delinme Direnci (1–4)
Standart ölçüde bir prob, malzemeyi delene kadar bastırılır ve gereken kuvvet ölçülür.
Kritik ayrıntı: Bu testte kullanılan prob nispeten kalındır. Enjektör iğnesi gibi çok ince cisimlere karşı koruma, bu değerle doğrulanmaz. İğne batması riski olan işlerde (sağlık atığı, geri dönüşüm, temizlik hizmetleri) bu testin sonucuna güvenmek yanıltıcıdır.
5. Kesilme Direnci — TDM / ISO 13997 (A–F)
Düz bir bıçak, sabit hızda ve artan kuvvetle malzemeye bastırılır. 20 mm kesme uzunluğunda malzemeyi kesip geçmek için gereken kuvvet Newton cinsinden ölçülür.
Bu test, 2016 revizyonuyla standarda eklendi ve yüksek performanslı kesilme dirençli eldivenler için asıl referans hâline geldi.
6. Darbe Koruması (P)
İsteğe bağlı bir testtir. Eldivenin el sırtında darbe emici bir yapı varsa ve testi geçerse, kodun sonuna P harfi eklenir. Bu test yapılmadıysa harf hiç yazılmaz.
Etkisiz bırakma, madencilik, sondaj ve ağır makine bakımı gibi ele çarpma riski olan işlerde aranır.
Seviye Karşılıkları Tablosu
| Seviye | Aşınma (devir) | Coup (indeks) | Yırtılma (N) | Delinme (N) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 100 | 1,2 | 10 | 20 |
| 2 | 500 | 2,5 | 25 | 60 |
| 3 | 2.000 | 5,0 | 50 | 100 |
| 4 | 8.000 | 10,0 | 75 | 150 |
| 5 | — | 20,0 | — | — |
TDM kesilme direnci (5. karakter):
| Harf | Gereken Kuvvet |
|---|---|
| A | 2 N |
| B | 5 N |
| C | 10 N |
| D | 15 N |
| E | 22 N |
| F | 30 N |
En Önemli Bölüm: Kodda "X" Görürseniz Ne Yapmalısınız?
Piyasadaki en yaygın yanlış anlama budur ve doğrudan güvenlik sonucu vardır.
Coup testinde dönen dairesel bir bıçak kullanılır. Ancak cam elyafı, çelik tel veya UHMWPE gibi yüksek performanslı lifler bıçağı köreltir. Bıçak köreldiğinde test geçerliliğini kaybeder — çünkü ölçülen şey artık malzemenin direnci değil, bıçağın körelme hızıdır.
Bu durumda standart, coup testi sonucunun X olarak yazılmasını ve değerlendirmenin TDM (ISO 13997) testine göre yapılmasını şart koşar.
Sonuç: 4X43F kodlu bir eldiven kesilmeye karşı korumasız değildir. Tam tersine, o kadar dirençlidir ki eski test yöntemi onu ölçemez. Bu eldivende geçerli olan değer beşinci karakterdir: F, yani en yüksek seviye.
Pratik kural: Yüksek kesilme riski olan işlerde ikinci haneye değil, A–F harfine bakın. Harf yoksa, o eldiven yüksek kesilme riski için değerlendirilmemiş demektir.
Coup mu, TDM mi? Hangisine Güvenmeli?
| Durum | Referans Alınacak Değer |
|---|---|
| Hafif–orta kesilme riski, harf yok | Coup değeri (2. hane) |
| Yüksek kesilme riski, harf var | TDM harfi (5. karakter) |
| 2. hanede X var | Yalnızca TDM harfi |
| Her ikisi de var | TDM harfi daha güvenilirdir |
TDM testinin daha güvenilir sayılmasının nedeni, gerçek dünyadaki kesilme olaylarına daha yakın olmasıdır: iş kazalarında kesilme genellikle tekrarlayan sürtme ile değil, tek bir temasta ve yüksek kuvvetle gerçekleşir.
Örnek: 4X43F Kodu Nasıl Okunur?
360 Koruma'daki ATG MaxiCut Ultra with AD APT 52-6745F ürününün EN 388 kodu 4X43F'dir. Karakter karakter okuyalım:
| Karakter | Test | Sonuç |
|---|---|---|
| 4 | Aşınma | En yüksek seviye (8.000 devir) |
| X | Coup kesilme | Uygulanmadı; malzeme bıçağı körelttiği için TDM sonucu esas alınır |
| 4 | Yırtılma | En yüksek seviye (75 N) |
| 3 | Delinme | Yüksek seviye (100 N) |
| F | TDM kesilme | En yüksek seviye (30 N) |
Bu eldivende darbe koruması beyan edilmediği için sonda P harfi bulunmaz. Ayrıca ürün, eldivenler için genel gereklilikleri tanımlayan EN ISO 21420 standardına da uygundur.
Kodu okuduğunuzda ortaya çıkan profil şudur: aşınma, yırtılma ve TDM kesilmede üst seviye; delinmede bir kademe altta. İkinci hanedeki X bir zayıflık değil; kesilme direncini F harfi gösterir. Yani kesici kenar riskinin baskın olduğu işler için güçlü bir seçim, ancak delinme riskinin öne çıktığı işlerde başka bir modeli değerlendirmek gerekebilir.
İşte kod okumanın asıl faydası budur: eldiveni "iyi" veya "kötü" diye değil, hangi riske karşı güçlü olduğuna göre değerlendirebilirsiniz.
Hangi İş İçin Hangi Seviye?
| Çalışma Ortamı | Baskın Risk | Öncelik Verilecek Değer |
|---|---|---|
| Hassas montaj, elektronik | Düşük kesilme, el becerisi | Düşük–orta coup, yüksek el hassasiyeti |
| Genel üretim, depo | Aşınma, hafif kesilme | Aşınma 3–4, coup 2–3 |
| Sac metal, kenar elleçleme | Yüksek kesilme | TDM D–F |
| Cam ve seramik üretimi | Yüksek kesilme + delinme | TDM E–F + delinme 3–4 |
| Hurda, geri dönüşüm | Kesilme + ince delici cisim | TDM D–F + iğne riski ayrı değerlendirilmeli |
| İnşaat, malzeme taşıma | Aşınma + yırtılma | Aşınma 4, yırtılma 4 |
| Ağır makine bakımı | Kesilme + darbe | TDM + P işareti |
Tablodaki değerler bir başlangıç noktasıdır. Nihai karar işletmenizin risk değerlendirmesine göre verilmelidir. Seviye seçimini daha ayrıntılı incelemek için Kesilme Seviyesi A–F rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
"En yüksek seviyeyi alalım, garanti olsun."
Yüksek kesilme dirençli eldivenler genellikle daha kalın ve daha az hassastır. El becerisi gerektiren bir işte aşırı korumalı eldiven, çalışanın eldiveni çıkarmasına yol açar — sonuçta koruma sıfıra iner. Doğru seviye, en yüksek seviye değildir.
"X kötü demektir."
Hayır. Coup testindeki X, çoğu zaman malzemenin bıçağı körelttiğini gösterir ve bu yüksek performansın işaretidir. Değerlendirme TDM harfine göre yapılır.
"Kesilme seviyesi yüksekse eldiven kesilmez."
Hiçbir eldiven kesilmez değildir. EN 388 seviyeleri, belirli test koşullarındaki direnci gösterir; sonsuz koruma vaat etmez. "Kesilmez eldiven" ifadesi pazarlama dilidir, teknik bir tanım değildir.
"Delinme seviyesi 4 ise iğne batmaz."
Standart delinme testi nispeten kalın bir probla yapılır. Enjektör iğnesi gibi ince cisimlere karşı koruma bu değerle doğrulanmaz.
"EN 388'li eldiven her riske karşı korur."
EN 388 yalnızca mekanik riskleri kapsar. Kimyasal, termal ve elektriksel riskler için ayrı standartlar aranmalıdır.
"Kavrama önemli değil, önemli olan kesilme seviyesi."
Aslında ikisi bağlantılıdır. Kaygan bir eldivenle tutulan keskin bir parça elden kayarsa, kesilme riski artar. İyi kavrama, kesilme korumasının bir parçasıdır.
EN 388 ile ANSI/ISEA 105 Farkı
İthal ürünlerde sık sık iki sistemi bir arada görürsünüz.
- EN 388 (Avrupa): TDM kesme sonucunu Newton cinsinden, A–F harfleriyle raporlar.
- ANSI/ISEA 105 (ABD): benzer bir testle gram cinsinden ölçer ve A1–A9 ölçeği kullanır.
İki ölçek yaklaşık olarak eşleştirilebilir ancak bantları farklıdır; bu nedenle karşılaştırma amacıyla kullanılabilir, belgelendirme yerine geçmez. Türkiye'de KKD mevzuatı açısından geçerli olan referans EN 388'dir.
Satın Alma Kontrol Listesi
- Kodun tamamını okuyun, tek haneye bakmayın
- Yüksek kesilme riski varsa A–F harfini arayın
- İkinci hanede X varsa paniklemeyin, harfe bakın
- Aşınma değerini kullanım maliyeti açısından değerlendirin
- İğne batması riski varsa delinme seviyesine güvenmeyin
- Kimyasal veya ısı riski varsa EN ISO 374 / EN 407 işaretini ayrıca doğrulayın
- Darbe koruması gerekiyorsa sondaki P harfini kontrol edin
- Beden ve kavrama performansını mutlaka sahada deneyin
- CE işareti ve AB uygunluk beyanını isteyin
Çalışma Ortamınıza Uygun Eldiveni Belirlerken
Risk profilinizi çıkardıktan sonra seçim kolaylaşır. 360 Koruma'daki iş eldiveni modelleri arasında risk türüne göre değerlendirebileceğiniz kategoriler:
- Kesici kenar ve keskin parça riski olan işler için kesilme dirençli iş eldivenleri
- El becerisi öncelikli hassas işler için montaj eldivenleri
- Yağlı ve ıslak yüzeylerde kavrama gerektiren işler için yağa ve suya dayanıklı iş eldivenleri
- Kimyasal teması olan işler için kimyasal dayanımlı iş eldivenleri
Yüksek kesilme koruması gereken uygulamalarda, EN 388 kodu 4X43F olan ATG MaxiCut Ultra with AD APT 52-6745F gibi TDM'de F seviyesine sahip modeller değerlendirilebilir.
Sık Sorulan Sorular
EN 388 nedir?
EN 388, mekanik risklere karşı koruyucu eldivenlerin performansını ölçen Avrupa standardıdır. Güncel sürümü EN 388:2016+A1:2018'dir. Aşınma, kesilme, yırtılma, delinme ve isteğe bağlı olarak darbe direncini değerlendirir; sonuçları eldiven üzerindeki çekiç-kalkan piktogramının altında bir kod dizisi olarak sunar.
Eldivendeki X ne anlama gelir?
X, o testin yapılmadığını veya uygulanamadığını gösterir. Kesilme (coup) hanesindeki X genellikle malzemenin bıçağı körelttiği anlamına gelir; bu durumda değerlendirme beşinci karakterdeki TDM harfine göre yapılır. Bu bir eksiklik değil, yüksek performanslı malzemenin göstergesidir.
EN 388'de A, B, C, D, E, F ne demek?
Bunlar ISO 13997 (TDM) testine göre kesilme direncini gösterir. A en düşük, F en yüksek seviyedir. Sırasıyla 2, 5, 10, 15, 22 ve 30 Newton kuvvete karşılık gelirler.
4X43F kodu ne anlama gelir?
Sırasıyla: aşınma 4, coup kesilme X (malzeme bıçağı körelttiği için uygulanmadı), yırtılma 4, delinme 3 ve TDM kesilme F seviyesi. Kesilme direnci F harfine göre değerlendirilir; aşınma, yırtılma ve kesilmede üst seviye, delinmede bir kademe altta bir performans profilidir.
Coup testi ile TDM testi arasındaki fark nedir?
Coup testinde dönen dairesel bir bıçak sabit kuvvetle tekrarlı hareket eder ve devir sayısı ölçülür. TDM testinde ise düz bir bıçak artan kuvvetle tek geçişte bastırılır ve kesip geçmek için gereken kuvvet Newton cinsinden ölçülür. TDM, yüksek performanslı malzemeler için daha güvenilir sonuç verir.
En yüksek EN 388 seviyesi olan eldiveni almak her zaman doğru mu?
Hayır. Yüksek kesilme dirençli eldivenler genellikle daha kalındır ve el hassasiyetini düşürür. Hassas işlerde bu durum çalışanın eldiveni çıkarmasına yol açabilir. Doğru seçim, en yüksek seviye değil, işin riskine uygun seviyedir.
EN 388 kimyasal koruma sağlar mı?
Hayır. EN 388 yalnızca mekanik riskleri kapsar. Kimyasal ve mikroorganizma riskleri için EN ISO 374, ısı ve alev için EN 407 standartlarına uygunluk ayrıca aranmalıdır.
Delinme seviyesi 4 olan eldiven iğne batmasını önler mi?
Hayır. EN 388 delinme testi nispeten kalın bir probla yapılır ve enjektör iğnesi gibi ince cisimlere karşı korumayı doğrulamaz. İğne riski olan işlerde bu amaca yönelik ayrıca test edilmiş ürünler değerlendirilmelidir.
Sonuç
EN 388 kodu, eldiveni "iyi" veya "kötü" diye sınıflandırmaz — hangi riske karşı ne kadar dirençli olduğunu anlatır. Bu nedenle kodu okumanın doğru yolu, önce kendi ortamınızdaki baskın riski belirlemek, sonra kodun ilgili hanesine bakmaktır.
Üç şeyi hatırlarsanız çoğu hatadan kaçınırsınız: sıra sabittir, X bir eksiklik değildir, ve yüksek kesilme riskinde referans A–F harfidir.
Son olarak, en yüksek seviye her zaman en doğru seçim değildir. Çalışanın gerçekten giymek isteyeceği, işini yapmasına engel olmayan eldiven, çekmecede duran yüksek seviyeli eldivenden her zaman daha koruyucudur.
Çalışma ortamınızdaki baskın riski ve gereken EN 388 seviyesini belirledikten sonra, 360 Koruma'nın iş eldiveni kategorilerinden uygun modelleri inceleyebilirsiniz. Toplu alım veya şartname hazırlığında seviye seçimi konusunda tereddüt yaşarsanız uzman destek hattımızdan bilgi alabilirsiniz.
