S1, S1P, S2 ve S3 Farkı Nedir? İş Ayakkabısı Sınıfları Rehberi

Kısa cevap: S1, S1P, S2 ve S3, EN ISO 20345:2022'ye göre iş ayakkabısının koruma sınıflarıdır ve her biri bir öncekinin üzerine özellik ekler. S1 koruyucu burun, kapalı topuk, antistatik özellik ve topukta enerji emilimi sunar. S1P buna delinmeye dirençli ara taban ekler. S2, S1'e su girişine ve emilimine dirençli saya (WPA) ekler. S3 ise S2'nin üzerine delinme direnci ve profilli (tırnaklı) dış taban ekler. Kuru iç mekânda S1 veya S1P, nemli ve delinme riski olan sahada S3 sınıfı öne çıkar.

Sınıflar Nasıl Kurulur? Basamak Mantığı

Koruma sınıfları bir merdiven gibi düşünülebilir. Her basamak, bir alttakinin tüm şartlarını taşır ve üzerine yeni bir şart ekler.

• SB: Temel şartlar. Koruyucu burun 200 J darbeye ve 15 kN ezilmeye karşı test edilir. Temel kaymazlık testi de zorunludur.
• S1: SB + kapalı topuk bölgesi + antistatik (A) + topukta enerji emilimi (E).
• S2: S1 + su girişine ve emilimine dirençli saya (WPA).
• S3: S2 + delinme direnci + profilli (tırnaklı) dış taban.

S1P bir ara basamaktır. S1'e delinme direnci eklenmiş, ancak su direnci eklenmemiş hâlidir. Yani S1P ile S2 farklı yönlerde gelişir: biri tabanı, diğeri sayayı güçlendirir.

S1, S1P, S2, S3 Karşılaştırma Tablosu

Özellik	S1	S1P / S1PL / S1PS	S2	S3 / S3L / S3S
Koruyucu burun (200 J / 15 kN)	Var	Var	Var	Var
Temel kaymazlık testi	Var	Var	Var	Var
Kapalı topuk bölgesi	Var	Var	Var	Var
Antistatik (A)	Var	Var	Var	Var
Topukta enerji emilimi (E)	Var	Var	Var	Var
Su girişine dirençli saya (WPA)	Yok	Yok	Var	Var
Delinmeye dirençli ara taban	Yok	Var	Yok	Var
Profilli (tırnaklı) dış taban	Şart değil	Şart değil	Şart değil	Var
Tipik ortam	Kuru iç mekân	Kuru, delici cisim riski	Nemli, delici cisim riski yok	Nemli/dış saha, delici cisim riski

FO (yakıt ve yağa dayanıklı taban) ve SR (gliserinli zeminde kaymazlık) bu tabloda yer almaz. 2022 sürümünde ikisi de sınıfa bağlı değildir; ayrı işaret olarak eklenir. Aşağıda bunu ayrıca anlattık.

S1P, S1PL ve S1PS Arasındaki Fark

EN ISO 20345:2022, delinme direncini ara tabanın malzemesine ve test çivisinin çapına göre üçe ayırır:

• P: Metal ara taban, 4,5 mm çiviyle test.
• PL: Metal olmayan ara taban, 4,5 mm çiviyle test.
• PS: Metal olmayan ara taban, 3 mm çiviyle test.

Aynı mantık S3 sınıfında da geçerlidir. Harfsiz S3 metal ara tabanı, S3L PL tipi, S3S ise PS tipi ara tabanı gösterir. L ve S harfleri bilek yüksekliğini ya da koruma seviyesini değil, test çivisinin kalınlığını anlatır. Ayrıntılar için P, PL, PS kodları rehberimize bakabilirsiniz.

2011 ile 2022 Sürümü Arasında Ne Değişti?

Piyasada hâlâ eski sürüme göre belgelenmiş ürünler bulunabilir. Aynı sınıf adı, iki sürümde farklı anlamlar taşıyabilir.

Konu	EN ISO 20345:2011	EN ISO 20345:2022
Yakıt ve yağ direnci	S1–S3 sınıflarının içindeydi	Sınıftan çıktı; isteğe bağlı FO işareti
Kaymazlık	SRA, SRB, SRC işaretleri	Temel test zorunlu ve işaretsiz; ek gliserin testi SR
Saya su direnci	WRU	WPA
Delinme direnci	Tek harf: P	P (metal), PL ve PS (metal olmayan)
Su geçirmez sınıflar	Ayrı sınıf yoktu (WR ek işareti)	Yeni S6 (S2 + WR) ve S7 (S3 + WR)

Pratik sonuç şudur: 2022'ye göre belgelenmiş bir S3 ayakkabının yağa dayanıklı taban taşıdığını varsaymayın. Etikette veya veri sayfasında FO ifadesini arayın. Aynı şekilde SR de kendiliğinden gelmez; ayrıca işaretlenmiş olmalıdır.

Kaymazlık: Temel Test ve SR

2022 sürümünde her güvenlik ayakkabısı, seramik zeminde deterjanlı (sodyum lauril sülfat içeren) su ile temel kaymazlık testinden geçmek zorundadır. Bu test için ayrı bir işaret basılmaz.

SR ise ek bir testtir: seramik zemin gliserinle kaplanır ve daha kaygan, yağlı bir yüzey koşulu taklit edilir. Mutfak, gıda üretimi, atölye gibi yağ bulaşma ihtimali olan zeminlerde SR işaretine bakmak mantıklıdır. SR işaretinin eski SRC ile birebir aynı test olmadığını da unutmayın; eski ve yeni işaretler doğrudan eşleştirilemez.

Hangi İş İçin Hangi Sınıf?

Çalışma ortamı	Öne çıkan riskler	Değerlendirilecek sınıf
Montaj hattı, kuru depo, hafif sanayi	Düşen parça, ezilme	S1
Lojistik, atölye zemini	Düşen parça + zeminde vida, çivi	S1P / S1PL / S1PS
Yıkama alanı, nemli üretim, gıda tesisi	Islak zemin, su sıçraması	S2 (+ SR)
Şantiye, dış saha, altyapı işleri	Su, çamur, delici cisim, engebeli zemin	S3 / S3L / S3S
Sürekli su içinde çalışma	Ayakkabının tamamına su girişi	S6 veya S7 (WR)

Bu tablo bir başlangıç noktasıdır. Nihai seçim, işyerinin risk değerlendirmesine ve İSG uzmanının görüşüne göre yapılmalıdır. Soğuk, ısı, elektrik veya kimyasal riski olan ortamlarda ek işaretler (ör. CI, HRO, ESD) de gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

"S3, S1P'nin daha iyisidir; her yerde S3 alalım."
S3 daha fazla şart taşır, ama kuru ve sıcak iç mekânda su direnci gereksiz olabilir. Delikli, daha havadar bir S1 veya S1P modeli gün boyu daha konforlu olabilir. Konforsuz ayakkabı giyilmeyen ayakkabıdır.

"S2 delinmeye dayanıklıdır."
Hayır. S2 sınıfı delinme direnci içermez. Zeminde çivi veya vida riski varsa S1P ya da S3 aranmalıdır.

"S2 ve S3 su geçirmezdir."
WPA, sayanın su girişine ve emilimine direncini gösterir. Ayakkabının tamamının su geçirmezliği WR ile gösterilir; bu da S6 ve S7 sınıflarında yer alır.

"S1 yazıyorsa taban yağa dayanıklıdır."
2022 sürümünde değil. Yağa dayanıklılık için ayrıca FO işareti gerekir.

"Sınıf aynıysa belge sürümü önemli değil."
Önemlidir. Örneğin 2011'e göre S3 ile 2022'ye göre S3 aynı şartları kapsamaz. Uygunluk beyanındaki standart sürümünü kontrol edin.

Satın Alırken Kontrol Listesi

1. Sahadaki ana riskleri yazın: düşen yük, delici cisim, su, yağ, soğuk, statik elektrik.
2. Delici cisim riski varsa S1P/S1PL/S1PS veya S3/S3L/S3S arasında seçim yapın.
3. Nem veya su varsa en az S2 seçin; sürekli suda çalışılıyorsa S6/S7'ye bakın.
4. Yağlı zemin varsa etikette FO ve SR işaretlerini ayrıca arayın.
5. Ürünün EN ISO 20345:2022'ye mi, eski sürüme mi göre belgelendiğini uygunluk beyanından kontrol edin.
6. Elektronik üretim gibi alanlarda antistatik (A) yerine ESD gerekip gerekmediğini netleştirin.
7. Çalışanla birlikte deneme yapın; beden, kalıp ve konfor sınıf kadar önemlidir.

360 Koruma'da S1PL ve S3L Modelleri

Tüm sınıfları iş ayakkabısı kategorimizde bulabilirsiniz. Kuru ve sıcak ortamlar için yazlık iş ayakkabıları, ıslak ve soğuk sahalar için kışlık iş ayakkabıları öne çıkar.

S1P ile S3 arasındaki farkı Puma Safety modelleri üzerinde görebilirsiniz:

• Puma Aviat Low S1PL FO SR ESD: Çelik burun, metal olmayan delinmez ara taban. Su girişine dirençli saya yok; sıcak ve kuru ortamlar için.
• Puma Condor Low S3L FO SR ESD: Çelik burun, metal olmayan delinmez ara taban, su girişine dirençli nubuk deri saya ve profilli taban. Nemli ve delinme riskli sahalar için.
• Puma Rio Low S3L FO SR: Aynı S3L koruma, alüminyum burunla.

Burun tipi, beden ve diğer işaretlerle birlikte bütün seçim sürecini İş Ayakkabısı Nasıl Seçilir? rehberimizde anlattık. Kış koşulları için kışlık iş ayakkabısı rehberine göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

S1 ile S1P arasındaki fark nedir?

S1P, S1 sınıfının tüm özelliklerine ek olarak delinmeye dirençli bir ara taban taşır. EN ISO 20345:2022'de P metal ara tabanı gösterir; metal olmayan ara tabanlar S1PL veya S1PS olarak işaretlenir.

S2 ile S3 arasındaki fark nedir?

S3, S2'nin tüm özelliklerine ek olarak delinmeye dirençli ara taban ve profilli (tırnaklı) dış taban taşır. S2'de delinme direnci yoktur.

S1P mi S2 mi daha iyi?

İkisi farklı riskler içindir. S1P tabanı delici cisimlere karşı güçlendirir, S2 ise sayayı suya karşı güçlendirir. Zeminde çivi riski varsa S1P, nemli ortam varsa S2 değerlendirilir; ikisi birden gerekiyorsa S3 seçilir.

S3 iş ayakkabısı su geçirmez mi?

S3, su girişine ve emilimine dirençli saya (WPA) taşır, ancak bu ayakkabının tamamen su geçirmez olduğu anlamına gelmez. Tam su geçirmezlik WR ile gösterilir ve S7 sınıfında yer alır.

S3 ile S3L arasındaki fark nedir?

EN ISO 20345:2022'ye göre harfsiz S3 metal ara taban, S3L ise 4,5 mm çiviyle test edilmiş metal olmayan ara taban taşır. Diğer S3 şartları ikisinde de aynıdır.

S1 ayakkabının tabanı yağa dayanıklı mı?

2022 sürümünde yağ ve yakıt direnci sınıfın parçası değildir. Taban yağa dayanıklıysa ürün ayrıca FO işareti taşır.

SB sınıfı ne demek?

SB, güvenlik ayakkabısının temel şartlarını karşılar: 200 J darbeye ve 15 kN ezilmeye karşı test edilmiş koruyucu burun ve temel kaymazlık. Antistatik özellik ve topukta enerji emilimi SB için şart değildir.

Sonuç

S1, S1P, S2 ve S3 sınıfları birbirinin üzerine kurulur. Doğru sınıfı seçmek için önce sahadaki riskleri belirleyin: delici cisim varsa P/PL/PS, su varsa WPA, ikisi birden varsa S3. FO ve SR gibi işaretleri 2022 sürümünde ayrıca kontrol edin. Nihai seçim, işyerinin risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır.