Gaz Maskesi Filtre Renkleri Ne Anlama Gelir? EN 14387 Rehberi

Kısa cevap: Gaz maskesi filtre renkleri, filtrenin hangi gaz türüne karşı test edildiğini gösterir. EN 14387'ye göre kahverengi organik gaz ve buharları (A, AX), gri inorganik gazları (B), sarı asit gazlarını (E), yeşil amonyağı (K) gösterir. Beyaz bant ise toz, duman ve sise karşı partikül filtresidir (P, EN 143). Renk tek başına yetmez; harfin yanındaki sınıf rakamına ve filtrenin maskenizle uyumuna da bakmak gerekir.

Filtre Rengi Neden Önemli?

Gaz filtresi, içindeki aktif karbon ve emdirilmiş kimyasallarla belirli gaz gruplarını tutar. Her filtre her gazı tutmaz. Organik çözücü buharı için yapılmış bir filtre, amonyağa karşı koruma sağlamayabilir.

Bu yüzden Avrupa'da gaz filtreleri harf ve renkle kodlanır. Sahada etiketi okumak zor olsa bile renk bandı ilk kontrolü hızlandırır. Yine de kesin bilgi, filtre üzerindeki harf kodunda ve üreticinin kullanım talimatındadır.

EN 14387 Filtre Renkleri Tablosu

Tip	Renk	Neye karşı	Not
A	Kahverengi	Kaynama noktası 65 °C'nin üzerindeki organik gaz ve buharlar (çoğu çözücü, boya ve tiner buharı)	Sınıf 1, 2, 3
AX	Kahverengi	Kaynama noktası 65 °C veya altındaki organik gaz ve buharlar (ör. aseton)	Sınıf numarası yok; tek kullanımlık
B	Gri	İnorganik gaz ve buharlar (ör. klor, hidrojen sülfür, hidrojen siyanür)	Sınıf 1, 2, 3; karbonmonoksite karşı kullanılmaz
E	Sarı	Kükürt dioksit, hidrojen klorür ve diğer asit gazları	Sınıf 1, 2, 3
K	Yeşil	Amonyak ve organik amonyak türevleri	Sınıf 1, 2, 3
Hg-P3	Kırmızı-beyaz	Cıva buharı	P3 partikül filtresiyle birlikte; en fazla 50 saat
NO-P3	Mavi-beyaz	Azot oksitler	P3 partikül filtresiyle birlikte; tek kullanımlık
SX	Mor	Yalnızca üreticinin belirttiği madde	Başka madde için kullanılmaz
P	Beyaz	Toz, duman ve sis (partikül)	EN 143; P1, P2, P3

A ile AX aynı renktedir. Bu yüzden kahverengi filtrede mutlaka harfe bakın. Düşük kaynama noktalı bir çözücüyle çalışılıyorsa A filtre yeterli değildir.

Karbonmonoksit (CO) filtreleri EN 14387'nin kapsamında değildir. Gri B filtre karbonmonoksite karşı koruma sağlamaz.

Filtre Üzerindeki 1, 2, 3 Rakamları

A, B, E ve K tiplerinde harften sonra gelen rakam kapasite sınıfını gösterir. Rakam büyüdükçe filtre, laboratuvarda daha yüksek gaz konsantrasyonuyla test edilir.

Sınıf	Test konsantrasyonu (EN 14387:2004+A1:2008)	Genel anlamı
1	Hacimce %0,1 (1.000 ppm)	Düşük kapasite
2	Hacimce %0,5 (5.000 ppm)	Orta kapasite
3	Hacimce %1,0 (10.000 ppm)	Yüksek kapasite

Bu değerler bir test koşuludur, kullanım izni değildir. Sınıf, filtrenin sahada kaç saat dayanacağını göstermez. Gerçek ömür; gazın türüne ve konsantrasyonuna, nem ve sıcaklığa, çalışanın nefes hızına bağlıdır.

Maske tipinin de bir sınırı vardır. Yarım yüz ve tam yüz maskelerin hangi konsantrasyona kadar kullanılabileceği ulusal mevzuata, maruziyet sınır değerine ve üretici talimatına göre belirlenir.

Standart Sürümü: 2008 mi, 2021 mi?

Gaz filtrelerinin eski standardı EN 141'di; yerini EN 14387 aldı. Piyasadaki filtrelerin çoğunda EN 14387:2004+A1:2008 işareti bulunur.

Standardın yeni sürümü EN 14387:2021, Şubat 2021'de yayımlandı. Bu sürümde A, B, E ve K tiplerinin gaz kapasite değerleri ve test koşulları değiştirildi; tıkanma (dolomit) testi çıkarıldı. Ancak AB Resmî Gazetesi'nde uyumlaştırılmış standart olarak 2004+A1:2008 sürümü listelenmektedir.

Pratikte şunu yapın: Filtrenin hangi sürüme göre belgelendiğine bakın. Kapasite sınırını yorumlarken o sürümün değerlerini ve üreticinin veri sayfasını esas alın. İki sürümün rakamlarını birbirine karıştırmayın.

Kombine Filtreler Nasıl Okunur?

Birden fazla gaz türü varsa kombine filtre kullanılır. Etikette harfler yan yana yazılır ve her harfin rengi ayrı bant olarak görünür.

• ABE1: Kahverengi, gri ve sarı bant. Organik, inorganik ve asit gazlarına karşı; amonyağı kapsamaz.
• ABEK1: Kahverengi, gri, sarı ve yeşil bant. Dört gaz grubuna karşı, sınıf 1 kapasitede.
• A2P3: Kahverengi ve beyaz bant. Orta kapasiteli organik gaz koruması ile P3 partikül koruması bir arada.
• ABEK1P3: Dört gaz rengi ile beyaz bant. Gaz ve ince partikülün birlikte bulunduğu işler için.

Gaz filtresi tek başına toz tutmak için tasarlanmamıştır. Boya püskürtme gibi hem buhar hem sis oluşan işlerde P bölümü olan kombine filtre gerekir. Partikül sınıflarını FFP1, FFP2 ve FFP3 farkı yazımızda anlattık.

Sık Yapılan Hatalar

"Kahverengi filtre bütün çözücüleri tutar."
Tutmaz. A filtre kaynama noktası 65 °C'nin üzerindeki maddeler içindir. Düşük kaynama noktalı maddeler için AX gerekir.

"ABEK her gaza karşı korur."
Hayır. Karbonmonoksit, cıva buharı ve azot oksitler ABEK'in kapsamında değildir.

"Gaz filtresi tozu da tutar."
Tek başına gaz filtresi partikül koruması için değildir. Beyaz bantlı P bölümü gerekir.

"Sınıf 3 filtre her ortamda yeterlidir."
Sınıf bir test koşuludur. Konsantrasyon sınırı maske tipine, mevzuata ve maruziyet sınır değerine göre belirlenir.

"Koku gelmiyorsa filtre iyidir."
Bazı gazlar kokusuzdur. Değişim, üretici talimatına ve işyerinin değişim planına göre yapılmalıdır.

"Filtreli maske oksijen eksikliğinde de kullanılır."
Filtreli maske havayı temizler, oksijen sağlamaz. Oksijeni yetersiz veya gazı bilinmeyen ortamlarda havalı (izole) solunum cihazı gerekir.

Satın Alırken Kontrol Listesi

1. Ortamdaki maddeyi güvenlik bilgi formundan (SDS) belirleyin: gaz, buhar, partikül veya hepsi.
2. Organik madde varsa kaynama noktasına bakın: 65 °C üzeri A, 65 °C ve altı AX.
3. Beklenen konsantrasyona göre kapasite sınıfını (1, 2, 3) seçin.
4. Partikül de varsa kombine filtre (ör. A2P3, ABEK1P3) seçin.
5. Filtrenin bağlantı tipinin (bayonet, RD40 vida) maskenizle uyumlu olduğunu kontrol edin.
6. Filtrenin hangi EN 14387 sürümüne göre belgelendiğine ve son kullanma tarihine bakın.
7. Değişim planını üretici talimatına göre yazılı hâle getirin.

Bu liste bir başlangıç noktasıdır. Nihai seçim, işyerinin risk değerlendirmesine ve İSG uzmanının görüşüne göre yapılmalıdır.

360 Koruma'da Gaz Maskesi Filtreleri

Tüm filtreleri maske filtresi kategorimizde bulabilirsiniz. Maske ve filtreleri birlikte görmek için gaz maskesi ve filtre kategorisine bakın. Bayonet bağlantılı filtreler yarım yüz gaz maskeleri, RD40 vidalı filtreler tam yüz gaz maskesi ile kullanılır.

Örnek ürünler:

• MFA 6111 ABEK1 Bayonet Maske Filtresi: EN 14387+A1, kahverengi-gri-sarı-yeşil. Organik, inorganik, asit gazları ve amonyak için.
• MFA 7761 ABEK1P3R RD40 Maske Filtresi: ABEK1 gaz koruması ile P3 partikül koruması bir arada. FM-7700 tam yüz maske ile.
• MFA 1003 P3 R Bayonet Partikül Filtresi: Beyaz, yalnızca partikül. Gaz ve buhara karşı koruma sağlamaz.

Maske tipi, sızdırmazlık ve filtre seçimini adım adım Solunum Koruma Rehberi yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Gaz maskesi filtre renkleri ne anlama gelir?

Renk, filtrenin hangi gaz türüne karşı test edildiğini gösterir. EN 14387'ye göre kahverengi organik gaz ve buharları (A ve AX), gri inorganik gazları (B), sarı asit gazlarını (E), yeşil amonyak ve türevlerini (K) gösterir. Beyaz bant partikül filtresidir (P).

A filtre ile AX filtre arasındaki fark nedir?

İkisi de kahverengidir ve organik gaz ve buharlara karşıdır. A filtre kaynama noktası 65 °C'nin üzerindeki maddeler içindir. AX filtre kaynama noktası 65 °C veya altındaki düşük kaynama noktalı maddeler içindir ve tek kullanımlıktır.

Filtre üzerindeki 1, 2, 3 rakamları ne demek?

Rakam, A, B, E ve K tiplerinde kapasite sınıfını gösterir. EN 14387:2004+A1:2008'de sınıf 1, 2 ve 3 sırasıyla hacimce %0,1, %0,5 ve %1,0 test konsantrasyonuna karşılık gelir. Sınıf, filtrenin sahada ne kadar dayanacağını tek başına göstermez.

ABEK filtre her gaza karşı korur mu?

Hayır. ABEK filtre organik, inorganik, asit gazları ve amonyağa karşı test edilmiştir. Karbonmonoksit, cıva buharı ve azot oksitler bu tiplerin kapsamında değildir. Toz, duman ve sis için ayrıca P filtre gerekir.

Gaz filtresi tozu da tutar mı?

Tek başına gaz filtresi partikül tutmak için tasarlanmamıştır. Gaz ve partikül birlikte varsa kombine filtre (ör. ABEK1P3) veya gaz filtresinin önüne takılan P filtre kullanılmalıdır. Kombine filtrede renk bantlarına ek olarak beyaz bant bulunur.

Kırmızı-beyaz ve mavi-beyaz filtre ne için kullanılır?

Kırmızı-beyaz bant Hg-P3 filtredir; cıva buharına karşıdır ve en fazla 50 saat kullanılabilir. Mavi-beyaz bant NO-P3 filtredir; azot oksitlere karşıdır ve tek kullanımlıktır. İkisi de P3 partikül filtresiyle birliktedir.

Filtre ne zaman değiştirilir?

Üreticinin kullanım talimatına ve işyerinin değişim planına göre değiştirilir. Maskenin içinde koku veya tat hissetmek filtrenin dolduğunu gösterebilir. Ancak bazı gazlar kokusuzdur, bu yüzden koku tek ölçü olmamalıdır. Partikül bölümünde nefes almak zorlaştığında da değişim gerekir.

Sonuç

Filtre rengi, gaz türünü hızlıca tanımanızı sağlar: kahverengi organik, gri inorganik, sarı asit, yeşil amonyak, beyaz partikül. Kahverengide A ile AX'i ayırmak için harfe, kapasite için rakama bakın. Partikül varsa kombine filtre seçin, filtrenin maskeyle uyumunu ve standart sürümünü kontrol edin. Nihai seçim, işyerinin risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır.