FFP1, FFP2 ve FFP3 Farkı Nedir? Toz Maskesi Sınıfları Rehberi

Kısa cevap: FFP1, FFP2 ve FFP3, EN 149 standardındaki üç toz maskesi sınıfıdır. Fark, maskenin laboratuvar testlerinde içeri ne kadar partikül sızdırdığıdır: toplam içe sızıntı sınırı FFP1'de %22, FFP2'de %8, FFP3'te %2'dir. FFP3 en yüksek korumayı verir ama her iş için gerekli değildir. Doğru sınıf, ortamdaki toz konsantrasyonu ile maruziyet sınır değeri karşılaştırılarak seçilir.

Bu yazı, sınıflar arasındaki farkı test değerleri ve koruma faktörleriyle açıklıyor. Toz maskesi ile gaz maskesi arasındaki temel ayrım ve filtre renkleri için Solunum Koruma Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

FFP Sınıflarını Hangi Standart Belirler?

Toz maskeleri (filtreli yarım maskeler) EN 149:2001+A1:2009 standardına göre test edilir ve sınıflandırılır. Bu sürüm hâlâ yürürlüktedir. Standardın revizyonu için 2024'te bir proje başlatılmıştır, ancak yeni bir sürüm henüz yayımlanmamıştır.

FFP kısaltması "filtering facepiece", yani filtreli yüz parçası anlamına gelir. Filtre ve maske gövdesi tek parçadır. Bu yüzden sınıf yalnızca filtre malzemesini değil, maskenin yüze oturmasını da kapsar.

FFP1, FFP2, FFP3 Karşılaştırma Tablosu

Özellik	FFP1	FFP2	FFP3
Toplam içe sızıntı (en fazla)	%22	%8	%2
Filtre geçirgenliği (en fazla)	%20	%6	%1
Nefes alma direnci, 95 l/dk (en fazla)	2,1 mbar	2,4 mbar	3,0 mbar
Nefes alma direnci, 30 l/dk (en fazla)	0,6 mbar	0,7 mbar	1,0 mbar
Nefes verme direnci, 160 l/dk (en fazla)	3,0 mbar	3,0 mbar	3,0 mbar
Atanmış koruma faktörü (İngiltere HSE)	4	10	20

Tablodaki ilk beş satır EN 149'un laboratuvar sınırlarıdır. Son satır, İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu'nun (HSE) sahada kullanılmasını önerdiği koruma faktörüdür. Aşağıda her birini açıklıyoruz.

Toplam içe sızıntı

Bu test, maskenin gerçek bir yüzde ne kadar koruduğunu ölçer. Sızıntı hem filtreden hem de maske kenarlarından gelir. Test 10 kişiyle yapılır; her kişi 5 farklı egzersiz uygular (yürüme, baş çevirme, konuşma gibi). 10 kişiden en az 8'inin ortalama sızıntısı sınıf sınırının altında kalmalıdır.

Filtre geçirgenliği

Bu test yalnızca filtre malzemesini ölçer. İki test aerosolü kullanılır: sodyum klorür (95 l/dk) ve parafin yağı (85 l/dk). FFP3 maskede test aerosolünün en fazla %1'i, FFP2'de %6'sı, FFP1'de %20'si filtreden geçebilir.

Nefes direnci

Daha sıkı filtre, nefes almayı biraz zorlaştırır. Bu yüzden FFP3 maskelerde izin verilen nefes alma direnci daha yüksektir. Uzun vardiyalarda ve ağır işlerde bu fark hissedilir. Gereğinden yüksek sınıf seçmek, çalışanın maskeyi çıkarmasına yol açabilir.

Hangi Sınıf Ne Kadar Korur? Koruma Faktörü

Laboratuvar değerleri sınıfları karşılaştırmak için kullanılır. Sahada seçim ise koruma faktörü ile yapılır. Koruma faktörü, maske dışındaki konsantrasyonun maske içindekine oranıdır.

HSE'nin yöntemi basittir:

1. Ortamdaki toz konsantrasyonunu ölçün.
2. Ölçülen değeri o maddenin maruziyet sınır değerine bölün. Bu, gereken koruma faktörüdür.
3. Atanmış koruma faktörü bu değerden yüksek olan sınıfı seçin.

Örnek: Ölçülen toz konsantrasyonu sınır değerin 7 katıysa gereken koruma faktörü 7'dir. FFP1'in atanmış koruma faktörü 4 olduğu için yetmez; FFP2 (10) gerekir. Konsantrasyon sınır değerin 15 katıysa FFP3 (20) gerekir. HSE değerlerine göre 20 katın üstünde toz maskesi yeterli değildir; daha yüksek koruma sınıfında bir cihaz düşünülmelidir.

Atanmış koruma faktörleri ülkeden ülkeye değişir. Üreticiler de veri sayfalarında farklı bir değer, "nominal koruma faktörü" verebilir. Örneğin bir üretici veri sayfasında bu değer FFP1 için 4, FFP2 için 12, FFP3 için 50'dir. Nominal değer laboratuvar sınırından hesaplanır ve sahadaki korumayı olduğundan yüksek gösterebilir. Bu yüzden planlamada daha düşük olan atanmış koruma faktörünü esas almak daha güvenlidir.

NR, R ve D İşaretleri Sınıfı Değiştirmez

Maskenin üzerinde sınıfın yanında başka işaretler de bulunur. Örnek: EN 149:2001+A1:2009 FFP2 NR D.

• NR: Tek vardiyalıktır, vardiya sonunda atılır.
• R: Birden fazla vardiyada kullanılabilir.
• D: Dolomit tozuyla yapılan tıkanma testini geçmiştir. Tozlu ortamda nefes direncinin hızla artmadığını gösterir. R işaretli maskelerde bu test zorunludur, NR maskelerde isteğe bağlıdır.

Bu işaretler kullanım süresi ve tıkanma davranışı hakkındadır. Koruma sınıfını FFP2'den FFP3'e çıkarmaz.

Ventilli FFP2 ile Ventilsiz FFP2 Aynı mı Korur?

Evet, kullanıcıyı aynı sınıfta korur. Ventil yalnızca nefes vermeyi kolaylaştırır; maskenin içindeki ısı ve nemi azaltır. Ancak ventilden çıkan nefes filtrelenmez. Steril alan veya ürün temizliği gereken ortamlarda, yani çalışanın nefesinin çevreye yayılmaması gereken yerlerde ventilsiz model tercih edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

"FFP3 daha ince tozlar için, FFP2 kaba tozlar için."
Sınıflar toz boyutuna göre ayrılmaz. Üç sınıf da aynı test aerosolleriyle test edilir. Fark, izin verilen sızıntı ve geçirgenlik oranıdır.

"Herkese FFP3 verelim, en güvenlisi."
FFP3'ün nefes direnci daha yüksektir. Gerek yokken FFP3 vermek konforu düşürür ve maskenin çıkarılma ihtimalini artırır. Sınıf, ölçüm ve risk değerlendirmesine göre seçilmelidir.

"FFP2 maske tozun %94'ünü tutar, yeter."
Filtre değeri tek başına yeterli değildir. Maske yüze oturmazsa kenarlardan giren hava filtreden geçmez. Sahada koruma, yüz uyumuna bağlıdır.

"FFP maske boya kokusunu da keser."
FFP maskeler gaz ve buharı tutmaz. Solvent veya boya buharı için gaz filtreli maske gerekir.

"Sakallı çalışana da olur."
Sakal ve kirli sakal, maske kenarında sızıntı yaratır. Bu durumda FFP3 bile beklenen korumayı vermez.

Satın Alma Kontrol Listesi

1. Risk değerlendirmesindeki tozları ve maruziyet sınır değerlerini belirleyin
2. Ortam ölçümü yaptırın ve gereken koruma faktörünü hesaplayın
3. Atanmış koruma faktörü yeterli olan en uygun FFP sınıfını seçin
4. Ortamda gaz veya buhar olmadığını doğrulayın; varsa filtreli maskeye geçin
5. Maskede EN 149:2001+A1:2009 işaretini, sınıfı ve NR/R, D işaretlerini kontrol edin
6. Uzun süreli ve sıcak işlerde ventilli modeli değerlendirin; steril ortamda ventilsiz seçin
7. Çalışanlarla yüz uyum testi planlayın
8. CE işaretini ve AB uygunluk beyanını isteyin

360 Koruma'da FFP2 ve FFP3 Toz Maskeleri

FFP2 ve FFP3 modellerinin tamamını toz maskesi sayfasında bulabilirsiniz. Ortamda gaz veya buhar da varsa gaz maskesi ve filtre seçeneklerine ve maske filtrelerine göz atın.

Örnek olarak: ölçümlerin FFP2 sınıfını yeterli gösterdiği, uzun süre çalışılan tozlu bir ortamda MFA P-267V FFP2 ventilli toz maskesi değerlendirilebilir. Gereken koruma faktörünün FFP2'yi aştığı işlerde ise MFA P-367V FFP3 ventilli toz maskesi bir seçenektir. Nihai seçim her zaman işyerinizin risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

FFP1, FFP2 ve FFP3 arasındaki fark nedir?

Üç sınıf, EN 149'daki toplam içe sızıntı ve filtre geçirgenliği sınırlarıyla ayrılır. Toplam içe sızıntı sınırı FFP1'de yüzde 22, FFP2'de yüzde 8, FFP3'te yüzde 2'dir. Filtre geçirgenliği sınırı ise sırasıyla yüzde 20, yüzde 6 ve yüzde 1'dir.

FFP2 mi FFP3 mü almalıyım?

Ortamdaki toz konsantrasyonunu maruziyet sınır değerine bölün. Çıkan sayı gereken koruma faktörüdür. İngiltere HSE değerlerine göre FFP2'nin atanmış koruma faktörü 10, FFP3'ün 20'dir. Gereken değer 10'un altındaysa FFP2, 10 ile 20 arasındaysa FFP3 seçilir. Nihai karar risk değerlendirmesine aittir.

FFP3 maske daha ince tozlar için mi kullanılır?

Sınıflar toz boyutuna göre ayrılmaz. Üç sınıf da aynı test aerosolleriyle, sodyum klorür ve parafin yağıyla test edilir. FFP3'ü gerekli kılan, tozun zararlılığı (maruziyet sınır değeri) ve ortamdaki konsantrasyonudur.

Ventilli maske daha az mı korur?

Hayır. Ventil kullanıcının koruma sınıfını değiştirmez; ventilli FFP2 maske de FFP2 sınıfıdır. Ventil nefes vermeyi kolaylaştırır. Ancak verilen nefes filtrelenmeden dışarı çıktığı için steril alan gibi ortamlarda ventilsiz model tercih edilmelidir.

Atanmış koruma faktörü nedir?

Maskenin doğru kullanıldığında sahada sağlaması beklenen koruma düzeyidir. Örneğin atanmış koruma faktörü 10 olan bir maskeyle çalışan, ortamdaki tozun en fazla onda birini solur. İngiltere HSE bu değeri FFP1 için 4, FFP2 için 10, FFP3 için 20 olarak verir. Değerler ülkeye göre değişebilir.

FFP2 maske gaz ve buhara karşı korur mu?

Hayır. FFP1, FFP2 ve FFP3 maskelerin tamamı yalnızca partikülleri, yani toz, duman ve sisi tutar. Solvent, boya veya amonyak gibi gaz ve buharlar için EN 14387'ye göre sınıflandırılmış gaz filtreli maske gerekir.

EN 149'un yeni sürümü çıktı mı?

Hayır. Yürürlükteki sürüm EN 149:2001+A1:2009'dur. Standardın revizyonu için 2024'te proje başlatılmıştır, ancak yeni sürüm henüz yayımlanmamıştır.

Sonuç

FFP1, FFP2 ve FFP3 arasındaki fark, maskenin içeri ne kadar partikül sızdırdığıdır. En yüksek sınıf her zaman en doğru seçim değildir. Doğru sınıf; ortam ölçümü, maruziyet sınır değeri ve atanmış koruma faktörü karşılaştırılarak bulunur. Seçilen maske yüze tam oturmuyorsa sınıfın bir anlamı kalmaz.

Toplu alım veya şartname hazırlığında hangi sınıfın ihtiyacınıza uyduğundan emin değilseniz, WhatsApp destek hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.